Po co liczyć emisje GHG?
Dyrektywa RED dopuszcza do celów krajowych tylko te biopaliwa i biopłyny, które ograniczają emisje GHG o wymagany procent w porównaniu z paliwem kopalnym. Dla nowych instalacji transportowych próg wynosi 65%. Każdy podmiot w łańcuchu przekazuje dalej informację o emisjach, a ostatni podmiot oblicza oszczędność emisji gotowego paliwa.
Niższa wartość emisji ma również wymierną wartość handlową. Producenci paliw rozliczają obowiązki redukcji emisji, więc surowiec o lepszym wyniku GHG może osiągać wyższą cenę. Rzetelne obliczenia pozwalają tę wartość wykazać i obronić podczas audytu.
Metodyka obliczeń według dyrektywy RED
Emisje z produkcji i stosowania paliwa oblicza się według wzoru z załącznika V dyrektywy RED:
E = eec + el + ep + etd + eu − esca − eccs − eccr
| Składnik | Znaczenie | Kto zwykle dostarcza dane |
|---|---|---|
| eec | emisje z wydobycia lub uprawy surowców | punkt pierwszego odbioru, rolnicy |
| el | emisje ze zmiany użytkowania gruntów, rozłożone na 20 lat | punkt pierwszego odbioru |
| ep | emisje z przetwarzania | zakład przetwórczy |
| etd | emisje z transportu i dystrybucji | każdy podmiot organizujący transport |
| eu | emisje z użytkowania paliwa | dla biopaliw przyjmuje się zero dla CO2 |
| esca | redukcja dzięki akumulacji węgla w glebie przez lepszą gospodarkę rolną | rolnik, z dowodami |
| eccs | redukcja dzięki wychwytowi i składowaniu CO2 | zakład przetwórczy |
| eccr | redukcja dzięki wychwytowi i zastąpieniu CO2 | zakład przetwórczy |
Wynik wyraża się w gramach ekwiwalentu CO2 na megadżul paliwa (gCO2eq/MJ). Oszczędność emisji oblicza się ze wzoru: (EF − EB) / EF, gdzie EF to emisje paliwa kopalnego, a EB emisje biopaliwa. Dla paliw transportowych wartość odniesienia EF wynosi 94 gCO2eq/MJ.
Przykład liczbowy
Załóżmy, że suma emisji biodiesla z rzepaku wynosi 30 gCO2eq/MJ. Oszczędność emisji wynosi (94 − 30) / 94 = 68,1%. Paliwo spełnia próg 65% dla instalacji uruchomionych od 2021 roku. Gdyby emisje wynosiły 35 gCO2eq/MJ, oszczędność spadłaby do 62,8% i paliwo nie spełniłoby progu dla nowych instalacji.
Ten przykład pokazuje, że różnica kilku gramów decyduje o kwalifikacji paliwa. Dlatego każdy etap łańcucha powinien znać swój udział i możliwości ograniczenia emisji.
Wartości standardowe, NUTS2 czy obliczenia rzeczywiste?
Firma może ustalać emisje na trzy sposoby. Na certyfikacie REDcert-EU zaznacza się zastosowaną metodę.
- Wartości standardowe z załącznika V dyrektywy RED. Są proste w użyciu, ale zwykle mniej korzystne. Można je stosować, gdy spełnione są warunki określone w dyrektywie.
- Wartości NUTS2 dla emisji z uprawy. Państwa członkowskie przekazują Komisji typowe emisje z uprawy dla regionów. Punkt skupu może je stosować dla surowca z danego regionu.
- Obliczenia rzeczywiste na podstawie danych z gospodarstw lub zakładu. Wymagają więcej pracy, ale często dają najlepszy wynik.
Możliwe jest też łączenie metod, na przykład wartość NUTS2 dla uprawy i obliczenia rzeczywiste dla przetwarzania. Pomagamy wybrać najkorzystniejszy i najbezpieczniejszy wariant.
Obliczenia dla poszczególnych etapów łańcucha
Uprawa (eec). Obejmuje emisje z nawozów mineralnych i organicznych, środków ochrony roślin, paliwa do maszyn i emisje podtlenku azotu z gleby. Dane pochodzą od rolników. Wynik odnosi się do tony suchej masy plonu.
Transport (etd). Obejmuje każdy transport surowca i produktów: drogowy, kolejowy, wodny. Liczy się odległość, środek transportu, ładowność i kursy powrotne.
Przetwarzanie (ep). Obejmuje zużycie energii elektrycznej i cieplnej, paliw, chemikaliów i materiałów pomocniczych. W zakładach produkujących kilka produktów emisje dzieli się metodą alokacji energetycznej według wartości opałowej.
Biogaz i biometan. Dla biogazowni ważne są emisje ze składowania pofermentu, uszczelnienie zbiorników i ewentualny kredyt za wykorzystanie nawozu naturalnego. Te elementy mogą znacząco zmienić wynik.
Weryfikacja i dokumentowanie obliczeń
Audytor sprawdza dane wejściowe, wzory i współczynniki emisji. Obliczenia muszą być powtarzalne. Każda liczba powinna mieć źródło: fakturę, odczyt licznika, raport produkcyjny lub opublikowany współczynnik.
Przygotowujemy raport z obliczeń, który zawiera opis metody, granice systemu, dane wejściowe, współczynniki i wynik. Raport ułatwia audyt i jest podstawą do kolejnych aktualizacji. Na życzenie wykonujemy także weryfikację obliczeń przygotowanych wcześniej przez firmę lub innego doradcę.
Kalkulacje jednorazowe a kalkulator
Kalkulacja jednorazowa sprawdza się, gdy proces jest stabilny. Jeśli dane zmieniają się w każdej partii lub sezonie, lepszym rozwiązaniem jest kalkulator GHG. Firma sama wprowadza dane i otrzymuje wynik z raportem. Gotowe narzędzie oferujemy także w sklepie.
Emisje z uprawy w praktyce punktu skupu
Punkt pierwszego odbioru ma trzy możliwości. Może zastosować wartość standardową z dyrektywy, jeśli spełnione są warunki. Może zastosować wartość NUTS2 dla regionu pochodzenia surowca. Może też obliczyć emisje rzeczywiste na podstawie danych z gospodarstw.
Obliczenia rzeczywiste wymagają od rolników danych o nawożeniu, środkach ochrony roślin, zużyciu paliwa i plonie. Dane muszą dotyczyć konkretnego sezonu i pola lub grupy pól. Punkt skupu powinien mieć procedurę zbierania i weryfikacji tych danych. Wartości odbiegające od typowych wymagają wyjaśnienia.
Emisje w biogazowni i biometanowni
W biogazowniach wynik GHG zależy w dużym stopniu od substratów i sposobu przechowywania pofermentu. Gnojowica i obornik mogą dać znaczące redukcje dzięki ograniczeniu emisji metanu, które powstałyby przy tradycyjnym składowaniu nawozu. Z kolei otwarte zbiorniki pofermentu zwiększają emisje.
Przy biometanie dochodzą emisje z uszlachetniania biogazu, w tym ulatnianie metanu, i z wtłaczania do sieci. Obliczenia muszą uwzględniać zużycie energii elektrycznej i ciepła. Pomagamy zebrać dane i przygotować obliczenia dla całej instalacji.
Zakres raportu z obliczeń
- opis instalacji, produktów i granic systemu,
- metoda obliczeń i odniesienie do dyrektywy RED,
- dane wejściowe z okresu odniesienia ze źródłami,
- współczynniki emisji z podaniem źródła i wersji,
- obliczenia pośrednie i alokacja,
- wynik w gCO2eq/MJ i oszczędność emisji,
- analiza wrażliwości dla najważniejszych parametrów,
- zalecenia dotyczące ograniczenia emisji.
Najczęstsze pytania
Kiedy warto liczyć emisje rzeczywiste zamiast stosować wartości standardowe?
Gdy proces jest efektywny energetycznie lub surowiec pochodzi z regionu o niskich emisjach z uprawy. Wartości standardowe są celowo ostrożne, więc obliczenia rzeczywiste często dają lepszy wynik. Trzeba jednak zebrać kompletne dane i przejść ich weryfikację. Przed decyzją wykonujemy szybką analizę opłacalności.
Czym są wartości NUTS2?
To typowe wartości emisji z uprawy dla regionów statystycznych NUTS2. Państwa członkowskie opracowują je i przekazują Komisji Europejskiej. Punkt skupu może stosować wartość dla regionu, z którego pochodzi surowiec. To prostsze niż zbieranie danych z każdego gospodarstwa.
Jakie dane są potrzebne do obliczenia emisji z przetwarzania?
Ilość przetworzonego surowca i uzyskanych produktów, zużycie energii elektrycznej, ciepła i paliw oraz zużycie chemikaliów. Potrzebne są też dane o źródle energii, na przykład kotle lub kogeneracji. Dane powinny obejmować reprezentatywny okres, zwykle rok. Wszystkie wartości muszą mieć udokumentowane źródło.
Jak rozliczyć emisje między olej i śrutę?
Dyrektywa RED wymaga alokacji według energii, czyli wartości opałowej produktów. Emisje dzieli się proporcjonalnie do zawartości energii w oleju i śrucie. Pozostałości i odpady nie otrzymują emisji z wcześniejszych etapów. Zasady alokacji trzeba opisać w procedurze GHG.
Czy transport trzeba liczyć dla każdej dostawy?
Nie zawsze. Można przyjąć reprezentatywne trasy i środki transportu, jeśli są udokumentowane i ostrożne. Przy dużych różnicach odległości lepiej liczyć emisje dla grup dostaw. Kalkulator pozwala zautomatyzować te obliczenia. Metodę opisujemy w procedurze.
Czy obliczenia GHG są weryfikowane przez audytora?
Tak. Audytor sprawdza dane wejściowe, metodę i wynik, a w przypadku wątpliwości prosi o dodatkowe dowody. Obliczenia rzeczywiste wymagają szczególnej staranności. Błędy mogą skutkować zakazem stosowania obliczeń rzeczywistych. Dlatego przygotowujemy pełny raport z obliczeń.
Ile kosztuje kalkulacja GHG?
Koszt zależy od liczby etapów i produktów oraz jakości danych. Obliczenie transportu dla tradera jest proste. Kalkulacja dla zakładu przetwórczego z kilkoma produktami wymaga więcej pracy. Wycenę przygotowujemy po przeglądzie danych.
Jak często aktualizować obliczenia?
Co najmniej raz w roku oraz po każdej istotnej zmianie procesu, źródła energii lub surowca. Aktualizacja jest też potrzebna po zmianie współczynników emisji w dokumentach systemowych lub przepisach. Kalkulator ułatwia bieżące przeliczanie. Datę aktualizacji warto zapisać w raporcie.
Źródła i dokumenty odniesienia
- EUR-Lex — dyrektywa (UE) 2018/2001 (RED II), załączniki V i VI
- EUR-Lex — dyrektywa (UE) 2023/2413 (RED III)
- REDcert GmbH — dokumenty systemowe i lista certyfikatów
Treść jest opracowaniem Quality Assurance Poland i nie stanowi dokumentu REDcert GmbH. Zawsze stosuj aktualne wersje dokumentów systemowych REDcert i przepisów.
Zapytaj o ten zakres
Opisz krótko działalność i cel certyfikacji — przygotujemy propozycję zakresu, terminu i ceny.