Podstawa prawna REDcert-EU
System działa w ramach dyrektywy (UE) 2018/2001 (RED II) zmienionej dyrektywą (UE) 2023/2413 (RED III). Szczegółowe zasady weryfikacji kryteriów zawiera rozporządzenie wykonawcze (UE) 2022/996. Komisja Europejska uznała REDcert-EU decyzją wykonawczą (UE) 2024/3194 z 19 grudnia 2024 roku. Uznanie obowiązuje do 21 grudnia 2029 roku i zastąpiło wcześniejszą decyzję (UE) 2022/605.
Decyzja obejmuje biopaliwa, biopłyny i paliwa z biomasy, a także paliwa odnawialne pochodzenia niebiologicznego (RFNBO) i paliwa węglowe z recyklingu (RCF). Uznanie dotyczy całego łańcucha dostaw, od pochodzenia surowca do ostatniego podmiotu wprowadzającego produkt na rynek. System stosuje metodę bilansu masy zgodną z art. 30 ust. 1 i 2 dyrektywy RED.
Właścicielem systemu jest REDcert GmbH z siedzibą w Niemczech. Spółka opracowuje dokumenty systemowe, zatwierdza jednostki certyfikujące i prowadzi publiczną listę ważnych certyfikatów.
Kogo dotyczy REDcert-EU?
Certyfikacji podlegają wszystkie podmioty, które przejmują biomasę lub produkty z niej wytworzone i przekazują cechę zrównoważenia. W praktyce dotyczy to następujących elementów łańcucha:
| Element łańcucha | Przykłady | Główne obowiązki |
|---|---|---|
| Punkt pierwszego odbioru | skup zbóż, rzepaku, kukurydzy | samodeklaracje rolników, dane o uprawie, bilans masy |
| Trader bez magazynu | handel surowcami i biokomponentami | identyfikowalność dokumentów, deklaracje, bilans masy |
| Trader z magazynem, magazyn | terminal, elewator, skład | ewidencja przyjęć i wydań, rozdział partii, bilans masy |
| Zakład przetwórczy | olejarnia, gorzelnia, wytwórnia estrów, biogazownia | współczynniki konwersji, emisje ep, alokacja |
| Ostatni podmiot w łańcuchu | producent lub dystrybutor paliwa | dowód zrównoważenia, raportowanie do bazy danych |
| Punkt powstawania i zbieracz odpadów | gastronomia, zbieracze UCO | deklaracje pochodzenia, ewidencja odpadów |
Gospodarstwa rolne zwykle nie posiadają własnego certyfikatu. Składają samodeklaracje, a ich zgodność jest sprawdzana na próbie w ramach audytu punktu pierwszego odbioru.
Kryteria zrównoważonego rozwoju
Biomasa rolnicza nie może pochodzić z terenów o wysokiej wartości bioróżnorodności, z terenów zasobnych w pierwiastek węgla ani z torfowisk przekształconych po 1 stycznia 2008 roku. Datą odniesienia jest stan użytkowania gruntu w styczniu 2008 roku. Dla biomasy leśnej obowiązują osobne kryteria dotyczące legalności pozyskania, odnowienia lasu i zachowania zasobów węgla.
W przypadku odpadów i pozostałości kryteria dotyczące gruntów zwykle nie mają zastosowania. Kluczowe jest natomiast udokumentowanie, że materiał rzeczywiście jest odpadem lub pozostałością. Dlatego system wymaga deklaracji punktu powstawania i szczególnej kontroli materiałów wysokiego ryzyka, takich jak zużyty olej spożywczy.
Identyfikowalność i bilans masy
Każda dostawa materiału zrównoważonego musi mieć dokument przewozowy i deklarację zrównoważenia. Deklaracja zawiera między innymi rodzaj surowca, kraj pochodzenia, ilość, numer certyfikatu dostawcy i wartość emisji GHG albo informację o zastosowaniu wartości standardowej.
REDcert-EU stosuje bilans masy. Pozwala on mieszać fizycznie materiał zrównoważony z niezrównoważonym, ale wymaga osobnego rozliczania cech. W okresie bilansowym firma nie może wydać więcej materiału zrównoważonego, niż przyjęła, z uwzględnieniem współczynników konwersji. Zasady okresów bilansowych i przenoszenia salda szczegółowo opisujemy na stronie bilans masy REDcert.
Emisje GHG i progi ograniczenia emisji
Dyrektywa RED wymaga minimalnego ograniczenia emisji w porównaniu z paliwem kopalnym. Progi zależą od daty uruchomienia instalacji i rodzaju paliwa:
| Rodzaj paliwa | Data uruchomienia instalacji | Minimalne ograniczenie emisji |
|---|---|---|
| Biopaliwa, biogaz w transporcie, biopłyny | do 5 października 2015 r. | 50% |
| Biopaliwa, biogaz w transporcie, biopłyny | od 6 października 2015 r. do 31 grudnia 2020 r. | 60% |
| Biopaliwa, biogaz w transporcie, biopłyny | od 1 stycznia 2021 r. | 65% |
| Paliwa z biomasy (energia elektryczna, ciepło, chłód) | od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2025 r. | 70% |
| Paliwa z biomasy (energia elektryczna, ciepło, chłód) | od 1 stycznia 2026 r. | 80% |
| RFNBO i RCF | — | 70% |
Na certyfikacie REDcert-EU zaznacza się sposób ustalania emisji: wartości NUTS2 dla uprawy, wartości standardowe z dyrektywy albo obliczenia rzeczywiste. Wybór metody wpływa na zakres audytu. Wykonujemy kalkulacje GHG dla każdego etapu łańcucha.
Unijna baza danych (UDB)
Komisja Europejska uruchomiła unijną bazę danych dla paliw ciekłych i gazowych w transporcie. Podmioty certyfikowane rejestrują w niej transakcje i przekazują dowody zrównoważenia. Baza ma ograniczyć ryzyko podwójnego liczenia i nadużyć.
Wdrożenie UDB oznacza nowe obowiązki dla traderów i zakładów przetwórczych. Dane w bazie muszą być zgodne z dokumentami transakcyjnymi i bilansem masy. Pomagamy opracować procedurę pracy z bazą, w tym podział ról, terminy wprowadzania danych i kontrolę zgodności.
Jak przygotować się do certyfikacji REDcert-EU?
Przygotowanie składa się z kilku etapów. Ich kolejność ma znaczenie, bo bilans masy i GHG wymagają danych z działających procesów.
- Wybór zakresu. Określamy rolę firmy w łańcuchu i zakres certyfikacji, na przykład punkt pierwszego odbioru, magazyn, zakład przetwórczy.
- Wybór jednostki certyfikującej. Wskazujemy jednostki uprawnione przez REDcert GmbH i pomagamy porównać oferty.
- Dokumentacja. Przygotowujemy procedury, wzory deklaracji, rejestry i umowy z dostawcami.
- Wdrożenie i zapisy. Firma prowadzi zapisy co najmniej przez okres poprzedzający audyt, aby audytor mógł sprawdzić rzeczywiste transakcje.
- Audyt wewnętrzny. Sprawdzamy system i usuwamy luki przed audytem.
- Audyt certyfikacyjny i rejestracja. Po pozytywnej decyzji jednostki certyfikat pojawia się na stronie REDcert.
Pełny opis etapów znajdziesz na stronie wdrożenie REDcert, a gotowe wzory w dokumentacji REDcert.
Korzyści z certyfikacji REDcert-EU
- dostęp do rynku biopaliw i biokomponentów w Unii Europejskiej,
- spełnienie wymagań producentów paliw realizujących cele dyrektywy RED,
- możliwość sprzedaży surowca z wartością GHG korzystniejszą niż wartość standardowa,
- uporządkowanie zapisów zakupów, magazynu i sprzedaży,
- rozpoznawalność systemu wśród odbiorców z Niemiec i innych państw UE,
- łatwiejsze rozszerzenie certyfikacji o REDcert² dla żywności, pasz i chemii.
Najczęstsze błędy przed pierwszym audytem
Audytorzy najczęściej wskazują brakujące samodeklaracje rolników, niekompletne dane o lokalizacji pól i niespójne wartości GHG w deklaracjach. Częstym problemem jest także bilans masy prowadzony w arkuszu bez kontroli formuł. Zdarza się, że firma wystawia deklaracje przed uzyskaniem certyfikatu albo stosuje wzór deklaracji niezgodny z dokumentami systemowymi.
Te błędy można wyeliminować przez audyt wewnętrzny REDcert i szkolenie personelu. Warto też zaplanować próbną transakcję przed audytem. Pozwala to sprawdzić przepływ dokumentów od zakupu do sprzedaży.
Odpady, pozostałości i materiały wysokiego ryzyka
Biopaliwa z odpadów i pozostałości są szczególnie cenione, bo mają niskie emisje GHG i w wielu państwach mogą być liczone podwójnie lub w ramach osobnych celów. Z tego powodu są też narażone na nadużycia. Komisja Europejska i właściciele systemów zaostrzyli wymagania dotyczące materiałów takich jak zużyty olej spożywczy (UCO) czy tłuszcze zwierzęce.
W REDcert-EU punkt powstawania odpadu składa deklarację potwierdzającą pochodzenie materiału. Zbieracz prowadzi rejestr punktów powstawania i ilości. Jednostka certyfikująca kontroluje próbę punktów powstawania. Zakład przetwórczy musi wykazać, że ilości przyjmowanego materiału są wiarygodne w stosunku do potencjału dostawców.
Pomagamy zaprojektować procedurę dla odpadów i pozostałości, w tym ocenę wiarygodności dostawców i kontrolę bilansu ilościowego.
Biomasa niskiego ryzyka ILUC
Dyrektywa RED ogranicza udział biopaliw z surowców wysokiego ryzyka pośredniej zmiany użytkowania gruntów (ILUC). Wyjątkiem jest biomasa certyfikowana jako surowiec niskiego ryzyka ILUC. Uzyskanie takiego statusu wymaga wykazania dodatkowości, na przykład zwiększenia plonów lub uprawy na terenach nieużytkowanych.
Zasady certyfikacji niskiego ryzyka ILUC wynikają z rozporządzenia delegowanego Komisji i rozporządzenia wykonawczego (UE) 2022/996. Zakres stosowania w REDcert-EU warto potwierdzić w aktualnych dokumentach systemowych. To zagadnienie dotyczy głównie producentów rolnych i punktów skupu planujących długoterminowe projekty.
Najczęstsze pytania
Do kiedy obowiązuje uznanie REDcert-EU przez Komisję Europejską?
Aktualna decyzja wykonawcza (UE) 2024/3194 obowiązuje do 21 grudnia 2029 roku. Zastąpiła ona wcześniejszą decyzję z 2022 roku. Komisja może zmienić lub cofnąć uznanie, jeśli system przestanie spełniać wymagania. Dlatego warto śledzić komunikaty REDcert GmbH i Komisji.
Czy REDcert-EU obejmuje biometan?
Tak. Biogaz i biometan są objęte dyrektywą RED, a REDcert-EU może być stosowany w ich łańcuchu dostaw. Biogazownia musi udokumentować substraty, bilans masy i emisje, w tym emisje z przechowywania pofermentu. Szczególnej uwagi wymaga wprowadzanie biometanu do sieci gazowej i jego rozliczanie.
Czy mogę mieć jednocześnie REDcert-EU i ISCC EU?
Tak, wiele firm utrzymuje dwa certyfikaty, bo odbiorcy wymagają różnych systemów. Systemy są wzajemnie uznawane w zakresie przyjmowania materiału, jeśli dokumenty spełniają wymagania obu systemów. Bilans masy trzeba jednak prowadzić tak, aby każda deklaracja miała jednoznaczne źródło. Projektujemy wtedy wspólny system zapisów.
Ile kosztuje certyfikacja REDcert-EU?
Koszt obejmuje opłatę jednostki certyfikującej, opłatę systemową REDcert oraz koszty przygotowania. Opłaty jednostki zależą od liczby dni audytu, a ta od zakresu i liczby lokalizacji. Opłaty systemowe publikuje REDcert GmbH. Koszt doradztwa ustalamy po analizie działalności.
Czy certyfikat REDcert-EU wystarczy na rynku polskim?
REDcert-EU jest systemem uznanym przez Komisję Europejską, więc może być stosowany w Polsce. Odbiorca może jednak wymagać konkretnego systemu w umowie. Przed wyborem warto sprawdzić wymagania głównych odbiorców. Pomagamy przeanalizować te wymagania na etapie doboru systemu.
Jak szybko trzeba wdrożyć zmiany po aktualizacji dokumentów systemowych?
REDcert GmbH publikuje nowe wersje dokumentów z datą wejścia w życie. Podmioty certyfikowane muszą dostosować się do nich w podanym terminie. Audytor sprawdza zgodność z wersją obowiązującą w dniu audytu. Dlatego w procedurach warto wskazać osobę odpowiedzialną za śledzenie zmian.
Czy deklarację można wystawić przed otrzymaniem certyfikatu?
Nie. Deklarację zrównoważenia może wystawić tylko podmiot posiadający ważny certyfikat. Materiał sprzedany przed datą wydania certyfikatu nie może zostać zadeklarowany wstecz. Dlatego harmonogram wdrożenia trzeba dopasować do terminów sprzedaży. Warto to uwzględnić przy planowaniu audytu.
Co się dzieje, gdy certyfikat wygaśnie?
Po wygaśnięciu certyfikatu firma traci prawo do wystawiania deklaracji zrównoważenia. Odbiorcy nie mogą przyjmować od niej materiału jako zrównoważonego. Przerwa w ważności może też wymagać pełnego audytu zamiast recertyfikacji. Audyt recertyfikacyjny warto więc zaplanować z wyprzedzeniem.
Źródła i dokumenty odniesienia
- EUR-Lex — decyzja wykonawcza (UE) 2024/3194 uznająca REDcert-EU
- EUR-Lex — dyrektywa (UE) 2023/2413 (RED III)
- EUR-Lex — rozporządzenie wykonawcze (UE) 2022/996
- REDcert GmbH — dokumenty systemowe i lista certyfikatów
Treść jest opracowaniem Quality Assurance Poland i nie stanowi dokumentu REDcert GmbH. Zawsze stosuj aktualne wersje dokumentów systemowych REDcert i przepisów.
Zapytaj o ten zakres
Opisz krótko działalność i cel certyfikacji — przygotujemy propozycję zakresu, terminu i ceny.