Niezależne doradztwo — nie jesteśmy jednostką certyfikującą

Baza wiedzy

Czym jest REDcert-EU? Przewodnik po systemie

REDcert-EU to dobrowolny system certyfikacji uznany przez Komisję Europejską, który pozwala wykazać, że biopaliwa, biopłyny, paliwa z biomasy, RFNBO i RCF spełniają kryteria zrównoważonego rozwoju i ograniczania emisji GHG z dyrektywy RED. Certyfikat obejmuje cały łańcuch dostaw, od pochodzenia surowca do wprowadzenia paliwa na rynek.

REDcert-EU w systemie dyrektywy RED — kryteria zrównoważenia, łańcuch dostaw i emisje GHG

Skąd wziął się REDcert-EU?

Dyrektywa o odnawialnych źródłach energii z 2009 roku wprowadziła kryteria zrównoważonego rozwoju dla biopaliw. Państwa członkowskie mogły zaliczać do celów tylko paliwa spełniające te kryteria. Do ich wykazania potrzebne były systemy certyfikacji obejmujące cały łańcuch dostaw.

REDcert GmbH powstała w 2010 roku z inicjatywy niemieckich organizacji sektora rolnego i biopaliwowego. Celem było stworzenie systemu dopasowanego do realiów europejskiego rolnictwa i przetwórstwa. System REDcert-EU został uznany przez Komisję Europejską i od tego czasu jest stosowany w wielu państwach Unii.

Podstawa prawna i uznanie

Obecnie REDcert-EU działa w ramach dyrektywy (UE) 2018/2001, zmienionej dyrektywą (UE) 2023/2413, nazywaną RED III. Zasady weryfikacji kryteriów, w tym wymagania dla systemów dobrowolnych i jednostek certyfikujących, określa rozporządzenie wykonawcze (UE) 2022/996.

Komisja Europejska uznała REDcert-EU decyzją wykonawczą (UE) 2024/3194 z 19 grudnia 2024 roku. Decyzja obowiązuje do 21 grudnia 2029 roku i zastąpiła decyzję (UE) 2022/605. Uznanie obejmuje:

  • biopaliwa, biopłyny i paliwa z biomasy,
  • paliwa odnawialne pochodzenia niebiologicznego (RFNBO),
  • paliwa węglowe z recyklingu (RCF),
  • cały łańcuch dostaw z zastosowaniem bilansu masy zgodnego z art. 30 dyrektywy RED.

Uznanie oznacza, że certyfikaty REDcert-EU są akceptowane przez państwa członkowskie jako dowód spełnienia kryteriów. Państwo nie może odmówić przyjęcia dowodów z uznanego systemu, choć może prowadzić własne kontrole.

Jak działa system?

REDcert GmbH jest właścicielem systemu. Opracowuje dokumenty systemowe, szkoli audytorów i zatwierdza jednostki certyfikujące. Jednostki prowadzą audyty i wydają certyfikaty. Firmy certyfikowane stosują wymagania w praktyce.

UczestnikRola
Komisja Europejskauznaje system i nadzoruje jego zgodność z dyrektywą
REDcert GmbHprowadzi system, publikuje dokumenty i listę certyfikatów
Jednostka certyfikującaprzeprowadza audyty i wydaje certyfikaty
Podmiot certyfikowanyspełnia wymagania, wystawia deklaracje zrównoważenia
Rolnik lub punkt powstawania odpaduskłada samodeklaracje, podlega kontroli na próbie

Certyfikat jest ważny 12 miesięcy. Lista ważnych, zawieszonych i wycofanych certyfikatów jest publikowana na stronie REDcert. Każdy odbiorca powinien sprawdzić status certyfikatu dostawcy przed przyjęciem dostawy.

Kryteria zrównoważonego rozwoju

Dyrektywa RED określa, z jakich terenów nie może pochodzić biomasa rolnicza. Wykluczone są tereny o wysokiej wartości bioróżnorodności, takie jak lasy pierwotne i obszary chronione. Wykluczone są też tereny zasobne w pierwiastek węgla, czyli tereny podmokłe i lasy ciągłe, oraz torfowiska. Datą odniesienia jest styczeń 2008 roku.

Dla biomasy leśnej kryteria dotyczą legalności pozyskania, odnowienia lasu, ochrony obszarów cennych przyrodniczo i utrzymania zdolności produkcyjnej gleby. W przypadku odpadów i pozostałości kryteria gruntowe zwykle nie mają zastosowania. Trzeba natomiast udokumentować, że materiał jest odpadem lub pozostałością, a nie celowo wytworzonym produktem.

Łańcuch dostaw w REDcert-EU

Łańcuch zaczyna się w gospodarstwie lub w miejscu powstania odpadu. Rolnik sprzedaje surowiec do punktu pierwszego odbioru, który zbiera samodeklaracje i dane o uprawie. Dalej surowiec trafia do traderów, magazynów i zakładów przetwórczych. Na końcu znajduje się podmiot, który wprowadza paliwo na rynek.

Każdy podmiot przejmujący materiał i przekazujący cechę zrównoważenia musi mieć certyfikat. Przy każdej sprzedaży wystawia deklarację zrównoważenia. Deklaracja zawiera informacje o surowcu, kraju pochodzenia, ilości, numerze certyfikatu i emisjach GHG.

Bilans masy

REDcert-EU stosuje bilans masy. Pozwala on mieszać fizycznie materiał zrównoważony i niezrównoważony, ale cechy rozlicza się osobno. W okresie bilansowym firma nie może wydać więcej materiału zrównoważonego, niż przyjęła, z uwzględnieniem przetwarzania. Szczegóły opisujemy na stronie bilans masy REDcert.

Emisje GHG

Biopaliwa muszą ograniczać emisje w stosunku do paliwa kopalnego. Dla instalacji uruchomionych od 2021 roku próg wynosi 65% w transporcie. Paliwa z biomasy do produkcji energii elektrycznej, ciepła i chłodu muszą osiągnąć 70% lub 80%, zależnie od daty uruchomienia instalacji.

Emisje liczy się według wzoru z załącznika V dyrektywy. Na certyfikacie REDcert-EU zaznacza się metodę: wartości NUTS2, wartości standardowe lub obliczenia rzeczywiste. Przykład: biodiesel o emisjach 30 gCO2eq/MJ osiąga oszczędność (94 − 30) / 94 = 68,1%. Więcej w artykule po co liczyć emisje GHG.

Unijna baza danych

Komisja Europejska prowadzi unijną bazę danych dla paliw ciekłych i gazowych w transporcie. Podmioty certyfikowane rejestrują w niej transakcje. Baza ma zapewnić przejrzystość i ograniczyć ryzyko podwójnego liczenia. Dane w bazie muszą zgadzać się z dokumentami i bilansem masy.

REDcert-EU w Polsce

Polskie firmy mogą wybierać spośród kilku systemów uznanych przez Komisję Europejską, w tym REDcert-EU, ISCC EU i KZR INiG. REDcert-EU jest szczególnie popularny w łańcuchach związanych z rynkiem niemieckim. Często stosują go olejarnie, traderzy rzepaku i producenci estrów. Porównanie systemów zawiera artykuł REDcert, ISCC czy KZR INiG.

Jak zacząć?

Pierwszym krokiem jest ustalenie roli firmy w łańcuchu i oczekiwań odbiorców. Następnie warto wykonać analizę luk i zaplanować wdrożenie. Opis etapów znajdziesz w artykule jak uzyskać certyfikat REDcert i na stronie wdrożenie REDcert. Pomagamy na każdym etapie — skontaktuj się z nami.

Deklaracja zrównoważenia — co zawiera?

Deklaracja zrównoważenia jest „paszportem” partii materiału. Przechodzi z rąk do rąk razem z dostawą lub jest przekazywana elektronicznie. Typowa deklaracja REDcert-EU zawiera:

  • dane sprzedawcy i odbiorcy oraz numer certyfikatu sprzedawcy,
  • datę wydania i numer deklaracji,
  • rodzaj produktu i surowca, z którego go wytworzono,
  • kraj pochodzenia surowca,
  • ilość i jednostkę,
  • informację o spełnieniu kryteriów zrównoważenia,
  • wartość emisji GHG lub informację o zastosowaniu wartości standardowej,
  • datę uruchomienia instalacji, jeśli jest wymagana do oceny progu.

Każda pozycja musi mieć pokrycie w zapisach. Odbiorca powinien sprawdzić kompletność deklaracji przed przyjęciem materiału jako zrównoważonego.

Nadzór nad systemem

REDcert GmbH prowadzi nadzór nad jednostkami certyfikującymi i audytorami. Organizuje szkolenia, analizuje raporty z audytów i może przeprowadzać audyty kontrolne. Komisja Europejska z kolei ocenia, czy system spełnia wymagania dyrektywy, i może żądać zmian.

Ten wielopoziomowy nadzór ma zapewnić wiarygodność certyfikatów. Dla firm oznacza to, że wymagania są stosowane konsekwentnie, a zmiany w systemie pojawiają się regularnie. Warto śledzić komunikaty właściciela systemu i aktualizować procedury.

Najczęstsze mity o REDcert-EU

„Certyfikat dotyczy produktu.” Nie. Certyfikat dotyczy podmiotu i jego zdolności do zarządzania materiałem zrównoważonym. Status zrównoważenia przechodzi przez deklaracje.

„Wystarczy mieć procedury.” Nie. Audytor sprawdza rzeczywiste transakcje i zapisy. Procedury bez praktyki nie wystarczą.

„Rolnik musi mieć certyfikat.” Zwykle nie. Rolnik składa samodeklarację, a weryfikacja odbywa się w ramach audytu punktu skupu.

Najczęstsze pytania

Czy REDcert-EU jest systemem obowiązkowym?

Nie. To system dobrowolny, ale uznany przez Komisję Europejską. Firma może wybrać inny uznany system lub, w niektórych państwach, system krajowy. W praktyce odbiorcy często wymagają certyfikatu w określonym systemie. Wybór zależy więc od rynku.

Kto jest właścicielem REDcert-EU?

Właścicielem systemu jest REDcert GmbH z siedzibą w Niemczech. Spółka powstała w 2010 roku z inicjatywy organizacji sektora rolnego i biopaliwowego. Prowadzi także system REDcert² dla rynków nieregulowanych. Audyty prowadzą niezależne jednostki certyfikujące.

Jakie paliwa obejmuje REDcert-EU?

Biopaliwa, biopłyny i paliwa z biomasy, a także RFNBO i paliwa węglowe z recyklingu. Zakres wynika z decyzji wykonawczej (UE) 2024/3194. Obejmuje cały łańcuch dostaw. Szczegóły zakresu certyfikatu określa jednostka.

Jak sprawdzić, czy dostawca ma ważny certyfikat?

Certyfikaty są publikowane na stronie REDcert. Lista zawiera numer, zakres, daty ważności i status. Należy sprawdzić status w dniu dostawy. Zapis weryfikacji warto zachować w rejestrze dostawców.

Czy deklaracja REDcert-EU może zawierać rzeczywiste emisje GHG?

Tak. Deklaracja zawiera wartość emisji ustaloną zgodnie z metodyką dyrektywy. Może to być wartość rzeczywista, wartość NUTS2 lub informacja o wartości standardowej. Każda wartość musi mieć pokrycie w obliczeniach lub deklaracjach dostawców. Audytor to sprawdza.

Czy REDcert-EU obejmuje biomasę leśną?

Dyrektywa RED zawiera kryteria dla biomasy leśnej, a zakres systemu obejmuje paliwa z biomasy. Szczegółowy zakres certyfikacji dla biomasy leśnej warto potwierdzić w aktualnych dokumentach systemowych i u jednostki. Wymagania obejmują legalność pozyskania i gospodarkę leśną. Pomagamy ocenić zakres przed wnioskiem.

Źródła i dokumenty odniesienia

Treść jest opracowaniem Quality Assurance Poland i nie stanowi dokumentu REDcert GmbH. Zawsze stosuj aktualne wersje dokumentów systemowych REDcert i przepisów.

Kolejny krok

Uporządkuj wymagania REDcert i przygotuj dowody do audytu

Zacznij od krótkiego opisu działalności, surowców i celu certyfikacji.

Zapytaj o ofertę